چرا در عباراتی مثل «ختم الله علی قلوبهم»، «فزادهم الله مرضا»، «و ما یضل به الا الفاسقین» در آیات 7، 10 و 26 بقره، ضلالت و گمراهی کافران و منافقان به خداوند نسبت داده شده؟ آیا این جبر نیست؟

چرا در عباراتی مثل «ختم الله علی قلوبهم»، «فزادهم الله مرضا»، «و ما یضل به الا الفاسقین» در آیات 7، 10 و 26 بقره، ضلالت و گمراهی کافران و منافقان به خداوند نسبت داده شده؟ آیا این جبر نیست؟ 6

ج: اینکه کافران و منافقان پس از غوطه‌ور شدن در وادی کفر و نفاق، قدرت تشخیص خودشون رو از دست می‌دن، نتیجه اعمال خودشونه؛

• «بَلْ طَبَعَ اللّهُ عَلَیْها بِکُفْرِهِمْ» (نساء/۱۵۵) → مهر به سبب کفرشان.

• «کَذلِکَ یَطْبَعُ اللّهُ عَلى کُلِّ قَلْبِ مُتَکَبِّرٍ جَبّارٍ» (مؤمن/۳۵) → مهر به سبب تکبر.

• «أَ فَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ ... وَ خَتَمَ عَلى سَمْعِهِ وَ قَلْبِهِ» (جاثیه/۲۳) → مهر به دلیل پیروی از هواپرستی.

این محرومیت از تشخیص، عکس‌العمل طبیعی تداوم در گناه است: ابتدا حالت، سپس عادت، بعد ملکه، و سرانجام بخشی از وجود انسان می‌شه. او خود آگاهانه این مسیر را انتخاب کرده و مسئول پیامدهاست.نسبت دادن این حالت به خدا به این معناست که خدا این خاصیت رو در نظام آفرینش قرار داده.در مقابل، درباره مؤمنان می‌فرماید:«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقاناً» (انفال/۲۹)اگر تقوا پیشه کنید، خدا به شما قدرت تشخیص حق از باطل می‌دهد.نمونه، ج 1، ص 84